(Positieve) Psychologie, Mindfulness, Mindfulness en Mantra's, Nieuws

Dag 71. Mindfulness: de hype voorbij

Fijne maandag allemaal en welkom terug deze week. Vandaag niet alleen een nieuwe oefening (onderaan) maar tevens wil ik mooi kritisch-constructief artikel geschreven door Filip Raes (psycholoog) en Katleen van der Gugh (bioloog, beide verbonden aan de universiteit van Leuven) met betrekking tot de hype mindfulness met jullie delen. Want enerzijds lijkt door de enorme hype mindfulness de oplossing voor alles zijn, en door iedereen ingezet kunnen worden, aan de andere kant, hoewel wetenschappelijke evidentie, is deze alsnog vrij beperkt. Conclusie: Gebruik het verstandig!

Mindfulness: de hype voorbij
Aan de ene kant is de reputatie van mindfulness is behoorlijk geschaad, aan de andere kant zou het heilzaam voor bijna alles wat je je kunt bedenken.
Mindfulness wordt vaak, maar niet altijd, aangeleerd, geoefend en beoefend via meditatie, wat weer boeddhistische achtergrond heeft. Dit maakte mindfulness ook bijzonder populair geworden is in het wereldje van de alternatieve geneeskunde en new age. Wat op zijn beurt het gevolg heeft dat de leek (en helaas vaak ook de professional) mindfulness is gaan associëren met niet-wetenschappelijke praktijken, maar eerder als zweverig gezien.

Onterecht en heel zonde. De psychologische interventies die op mindfulness gebaseerd zijn, zweven niet en hebben wel degelijk een wetenschappelijke basis, zowel wat betreft rationale als wat betreft evidentie voor werkzaamheid. Mindfulness zou heilzaam zijn voor psychische, en in het bijzonder emotionele stoornissen, zoals depressie, angst en stress. Dit omdat het je zou kunnen helpen bij ingebakken negatieve cognitieve reactiepatronen, denk piekeren -rumineren duur gezegd. Het zou je de noodzakelijke opmerkzaamheid kunnen ‘bijbrengen’, zo redeneerden de onderzoekspsychologen. Stap één zou dus zijn het bewust worden van je gedachten en stap twee het loslaten. En ook voor stap twee zou het een mogelijke uitkomst zijn, omdat het je leert observeren zonder direct te oordelen en reageren.

Het tracht de mentale strijd in je hoofd – ‘cognitieve reactiviteit’ in het vakjargon – in een vroeg stadium te immuniseren door als het ware ‘mentaal’ een stapje opzij te zetten.

Bewezen effectief bij angst en depressie
Die wetenschappelijke analyse zorgde voor de ontwikkeling van een aantal psychologische behandelprogramma’s die in belangrijke mate gebaseerd zijn op mindfulness (denk; Mindfulness-Based Stress Reduction (MBSR) en Mindfulness-Based Cognitive Therapy (MBCT). De meest recente meta-analyses geven aan dat dergelijke op mindfulness gebaseerde interventies inderdaad positieve effecten hebben voor klachten als angst en depressie. Maar in die zin niet meer dan effecten gerealiseerd door andere bestaande psychologische behandelingen zoals cognitieve gedragstherapie. Bovendien zijn de effecten min of meer duidelijk voor angst en depressie, maar voor andere klachtendomeinen is de evidentie ofwel onbestaande ofwel onbeslist.

Mindfulness als onderdeel van de DGT
Zoals jullie inmiddels hier wellicht gezien hebben is mindfulness ook onderdeel van de Dialectische gedragstherapie. De DGT is een evidence based therapie die wordt ingezet bij persoonlijkheidsstoornissen en dan met name borderline. Het helpt je om inderdaad om dat rustmomentje zonder oordelen te verkrijgen en hiermee je emotieregulatie te verbeteren. Een goede emotieregulatie helpt weer op meerdere fronten met betrekking tot welzijn, alleen is het dus dan geen direct verband met mindfulness en misschien dat het daarom niet in het artikel van Raes en collega naar voren komt?
Ik ga dit in ieder geval voor jullie navragen!

Meer onderzoek nodig
Nog meer onderzoek is nodig om vast te stellen welk type patiënt/klacht het meest gebaat is bij dit type behandeling maar ook moet er dieper in gegaan worden op waarom precies deze werken. Dat is nu nog niet geheel duidelijk en ik denk zelf dat hierbij meer gekeken moet worden naar indirecte effecten. Zoals de pro’s van de KU zeggen: “Als we beter de vinger kunnen leggen op de werkzame componenten en mechanismen, kunnen we die kennis efficiënter en gerichter inzetten en zo, opnieuw, de behandeleffecten verhogen.”

Ook is mindfulness geen therapie op zich, zo menen Raes en van der Gugh. Het is een psychologische interventie die ingezet kan worden in een psychologische of psychotherapeutische behandeling. Bij voorkeur door een vakmens met een academische scholing in de psychotherapie bovenop hun basisdiscipline. En dat enkel na een vakkundige analyse of conceptualisatie van de casus van de patiënt door de clinicus in kwestie.

Het gevaar van de mindfulness hype
Want dat is mede nadeel van de hype, waarvan zij overigens de indruk hebben dat deze gelukkig over haar hoogtepunt heen is; het feit dat mindfulness niet alleen door de hype voor alles en nog wat wordt ingezet maar ook nog eens door zelfverklaarde therapeuten in plaats van vakmensen zoals klinisch psychologen, orthopedagogen, en arts-psychiaters. Dit is gevaarlijk, getuige nog de Panoramareportage van Peter Brems over de ‘mindfulnessbusiness’ uit mei 2013. Ze hopen dat de hype nu snel gaat liggen, zodat mindfulness, bewezen effectief maar vooralsnog beperkt, terechtkomt bij die mensen die het het meest nodig hebben en die het meeste lijden.
Zoals ze zo mooi afsluiten: Dus: mind the hype.

Lees het gehele artikel op Tijdschrijftkarakter.be

STOP piekeren! -Een Mindfulness oefening om gedachten toelaten en piekeren te voorkomen

Like&Share
Facebook
Facebook
Twitter
Visit Us
PINTEREST
PINTEREST
INSTAGRAM
Google+
https://www.365dayspositiveness.nl/mindfulness-de-hype-voorbij/
RSS

One Comment

Leave a Comment

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.